Zestaw ponad 160 wskaźników monitorujących ponad 70 priorytetów krajowych powstał na potrzeby analizowania zmian w czasie i oceny postępów Polski w obszarach, które stanowią wyzwania dla naszego kraju z punktu widzenia SDGs. W odróżnieniu od zadań i wskaźników globalnych dotyczących całego świata, priorytety dla Polski oraz odpowiadające im mierniki są szyte na miarę naszego kraju.
Krajowe priorytety, a w ślad za nimi wskaźniki monitorujące, zostały po raz pierwszy zdefiniowane w 2018 r. w oparciu o doświadczenia i wnioski z okresu przygotowywania do pierwszego wystąpienia Polski podczas dobrowolnego przeglądu krajów z wdrażania SDGs (ang. Voluntary National Review) na Forum Politycznym Wysokiego Szczebla ONZ. W 2023 r. zestaw priorytetów i wskaźników został znacząco zrewidowany w związku z pandemią COVID-19 i wojną na Ukrainie. W 2026 r. przeprowadzono kolejną, ograniczoną rewizję (polegającą głównie na dodaniu, usunięciu lub zastąpieniu wskaźników), bez zmiany priorytetów. Celem tych zmian było utrzymanie aktualności systemu monitorowania SDGs oraz lepsze dostosowanie go do bieżącej sytuacji.
Zgłaszane przez Główny Urząd Statystyczny propozycje wskaźników są każdorazowo konsultowane z resortami odpowiedzialnymi za wdrażanie priorytetów, przy wiodącej roli Ministerstwa Rozwoju i Technologii – koordynatora procesu wdrażania Agendy 2030 w Polsce.
Priorytety dla Polski
Umożliwienie rzeczywistej i pełnej integracji społecznej osób niepełnosprawnych oraz wsparcie psychologiczne, społeczne, funkcjonalne i ekonomiczne ich rodzin
Poprawa dostępności do usług społecznych (np. wsparcie dla rodzin z dziećmi, opieka nad dziećmi, nad starszymi osobami) i zdrowotnych
Poprawa sytuacji mieszkaniowej
Wsparcie przekształceń strukturalnych zapewniających wzrost konkurencyjności gospodarstw rolnych i producentów rolno-spożywczych
2.1.b Nakłady na B+R w dziedzinie rolnictwa w relacji do PKB
2.1.c Udział powierzchni użytków rolnych w gospodarstwach rolnych o powierzchni użytków rolnych powyżej 30 ha w powierzchni użytków rolnych ogółem w gospodarstwach rolnych
Zapewnienie jakości i bezpieczeństwa żywności oraz bezpieczeństwa żywnościowego kraju, przy uwzględnieniu wymogów środowiskowych
Poprawa sytuacji dochodowej gospodarstw domowych na wsi w relacji do miasta, w tym poprzez wzrost zróżnicowania źródeł dochodów mieszkańców obszarów wiejskich
Promocja produktów sektora rolno-spożywczego (w tym żywności wysokiej jakości) oraz wsparcie jego ekspansji zagranicznej
Promocja zdrowego stylu życia wśród dorosłych i dzieci
Zmniejszenie zapadalności na choroby cywilizacyjne i umieralności z ich powodu
3.1.b Oczekiwane trwanie życia w zdrowiu kobiet
3.1.c Liczba zgonów w wyniku chorób układu krążenia na 100 tys. ludności
3.1.d Liczba zgonów w wyniku nowotworów złośliwych na 100 tys. ludności
3.1.e Liczba zgonów w wyniku cukrzycy na 100 tys. ludności
3.1.f Liczba zgonów w wyniku przewlekłej choroby dróg oddechowych na 100 tys. ludności
Zmniejszenie nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej
Zwiększenie wykrywalności chorób we wczesnych stadiach rozwojowych oraz zwiększenie dostępu do nowoczesnych terapii
Poprawa poziomu jakości systemu opieki zdrowotnej i bezpieczeństwa pacjenta, w tym rozwój obszaru e-zdrowie
Kompleksowa poprawa jakości powietrza do stanu niepowodującego narażenia na pogorszenie jakości zdrowia oraz środowiska, zgodnego z prawodawstwem unijnym, a w dalszej perspektywie z wytycznymi WHO poprzez zmniejszenie emisji zanieczyszczeń do powietrza
Poprawa jakości i atrakcyjności szkolnictwa zawodowego, poprawa dostosowania szkolenia i kształcenia zawodowego do potrzeb rynku pracy
Edukacja na rzecz zrównoważonego rozwoju
Tworzenie warunków dla rozwoju edukacji na całym obszarze kraju i wyrównywanie szans edukacyjnych
4.3.b Wyniki testów PISA - odsetek uczniów na najwyższych poziomach osiągnięć w matematyce
4.3.c Wyniki testów PISA - odsetek uczniów na najniższych poziomach osiągnięć w czytaniu i interpretacji
4.3.e Wyniki testów PISA - odsetek uczniów na minimalnym wymagalnym poziomie osiągnięć w czytaniu i interpretacji
4.3.f Wyniki testów PISA - odsetek uczniów na minimalnym wymagalnym poziomie osiągnięć w matematyce
4.3.g Odsetek dzieci w wieku 3-5 lat objętych wychowaniem przedszkolnym
Tworzenie warunków do szerszego zaangażowania dorosłych w uczenie się w różnych formach i miejscach oraz do uznawania efektów uczenia się nabytych poza edukacją formalną
Pełniejsza realizacja zasady równości kobiet i mężczyzn
Aktywna polityka prorodzinna
Zapewnienie warunków dla powrotu kobiet na rynek pracy po przerwie z tytułu urodzenia i opieki nad dzieckiem
Zwiększenie dyspozycyjnych zasobów wód, poprawa ich stanu ekologicznego i jakości chemicznej
Utworzenie mechanizmów prawno-finansowych sprzyjających racjonalnemu wykorzystaniu zasobów wodnych i wdrażania wodo-oszczędnych technologii, jak również budowa i modernizacja oczyszczalni ścieków
Poprawa efektywności energetycznej
Tworzenie warunków dla stałego i zrównoważonego rozwoju sektora energetycznego; ograniczenie oddziaływania energetyki na środowisko
Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego państwa
Poszukiwanie nowych przewag konkurencyjnych opartych na zaawansowaniu technologicznym produktów, jakości i innowacyjności oferowanych produktów, jak również mechanizmów umiędzynarodowienia przedsiębiorstw
Rozwój przedsiębiorczości (ułatwienia prawne w prowadzeniu działalności gospodarczej i dostępie do instrumentów finansowania)
Zwiększanie wskaźnika zatrudnienia
Promowanie stabilnych form zatrudnienia
Aktywizacja zawodowa osób młodych, kobiet, osób w wieku 50+, osób długotrwale bezrobotnych, jak również niepełnosprawnych
Rozwój odpowiedzialnej polityki migracyjnej
Wzrost innowacyjności, poprawa środowiska prawno-instytucjonalnego stymulującego podejmowanie działalności innowacyjnej
Rozwój infrastruktury telekomunikacyjnej, Internetu i technologii cyfrowych
Umiędzynarodowienie przedsiębiorstw, a zwłaszcza MŚP, poprzez stworzenie instrumentów wsparcia dla polskich eksporterów i inwestorów
Rozwój infrastruktury transportowej
Niwelowanie różnic w rozwoju społeczno-gospodarczym regionów, zapobieganie tworzeniu się nowych dysproporcji rozwojowych
Tworzenie miejsc pracy w obszarach o mniej korzystnych uwarunkowaniach rozwojowych
Zmniejszenie nierówności dochodowych
Zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami społecznego i ekonomicznego włączenia oraz dostępności, w tym poprzez ograniczanie barier w dostępie do korzystania z infrastruktury
Wzmocnienie zdolności miast i obszarów zurbanizowanych do zrównoważonego rozwoju i tworzenia miejsc pracy oraz poprawy jakości życia mieszkańców poprzez uwzględnienie w planach zagospodarowania w miastach konieczności zwiększenia obszarów zieleni i wodnych, korytarzy wentylacyjnych
Wsparcie miast w radzeniu sobie z nagłymi zmianami, kryzysami, zarówno społeczno-gospodarczymi, jak i natury środowiskowej oraz zagwarantowanie mieszkańcom bezpieczeństwa i wysokiej jakości życia
11.2.b Odsetek mieszkańców korzystających z instalacji ściekowych na obszarach miejskich
11.2.c Odsetek mieszkańców korzystających z wodociągu na obszarach miejskich
11.2.d Udział ludności mieszkającej na terenach objętych procesami rewitalizacji w ogólnej liczbie ludności w gminach miejskich
11.2.e Udział powierzchni obszarów zdegradowanych w powierzchni ogółem gmin miejskich
Wsparcie sprawiedliwego oraz zrównoważonego terytorialnie wzrostu gospodarczego poprzez dążenie do utrzymania policentrycznej i hierarchicznej struktury osadniczej kraju oraz tworzenie bardziej efektywnych powiązań sieciowych między miastami
Budowa zrównoważonego, dostępnego dla każdego, bezpiecznego i przystępnego cenowo systemu transportowego, zwłaszcza poprzez rozwój i priorytetyzację transportu publicznego
11.4.b Liczba pieszych i rowerzystów zabitych lub ciężko rannych w wypadkach na terenie zabudowanym w przeliczeniu na 100 tys. ludności
11.4.c Liczba przewozów pasażerskich w przeliczeniu na 1 mieszkańca obszarów miejskich
11.4.d Udział autobusów na alternatywne paliwo w ogólnej liczbie autobusów służących do obsługi transportu miejskiego
Zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych ludności miast dzięki budowie powszechnego i dostępnego rynku mieszkaniowego, w tym szczególnie poprzez rozwój mieszkalnictwa społecznego
11.5.b Liczba mieszkań społecznych czynszowych oraz komunalnych oddanych do użytkowania w miastach w przeliczeniu na 1 tys. ludności
11.5.c Liczba gospodarstw domowych oczekujących na najem socjalny na obszarach miejskich ogółem
11.5.d Liczba mieszkań, będących w zasobach komunalnych gmin w miastach na prawach powiatu ogółem
Poprawa jakości powietrza poprzez redukcję niskiej emisji (tj. do 40 m n.p.g.) pochodzącej m.in. z kotłowni domowych i transportu drogowego
11.6.b Odsetek zanieczyszczeń zatrzymanych lub zneutralizowanych w urządzeniach oczyszczających w zakładach szczególnie uciążliwych w miastach na prawach powiatu
11.6.c Liczba aglomeracji i miast powyżej 100 tys. mieszkańców, w których wartość wskaźnika średniego narażenia nie przekracza pułapu stężenia ekspozycji na pył PM2,5 na poziomie 20 µg/m3
Zwiększenie wydajności wykorzystania zasobów oraz zmiana podejścia do zasobów polegająca na odejściu od ich linearnego zagospodarowania, a także zmiana wzorców konsumpcyjnych (rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym)
Efektywne zmniejszanie koncentracji CO2 w atmosferze
Wprowadzenie innowacyjnych technologii wykorzystania dostępnych źródeł energii, w tym rozwój geotermii
Wzmocnienie roli adaptacji do zmian klimatu jako równoważnego z mitygacją środka walki ze zmianą klimatu
Zwiększenie odporności kraju na skutki zmian klimatycznych
Włączenie działań na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatu do krajowych polityk, strategii i planów
Edukacja i zwiększanie świadomości w zakresie: zmian klimatu i sposobów minimalizowania ich skutków, wpływu inwazyjnych gatunków obcych oraz znaczenia i konieczności oszczędzania zasobów, szczególnie wody
Efektywne i zrównoważone wykorzystanie zasobów morskich dla różnych celów społecznych i gospodarczych, przy jednoczesnym zapewnieniu trwałości nieodnawialnych zasobów i procesów przyrodniczych w perspektywie obecnego i kolejnych pokoleń; zapewnienie koordynacji działań podmiotów i sposobów wykorzystania morza, spójnego zarządzania obszarami morskimi i nadmorskimi, w tym zasobami Morza Bałtyckiego
Zwiększenie udziału sektora gospodarki morskiej w PKB oraz wzrostu zatrudnienia w gospodarce morskiej
Wzmocnienie pozycji polskich portów morskich, zwiększenie konkurencyjności transportu morskiego oraz zapewnienie bezpieczeństwa morskiego
Ochrona i poprawa stanu jakości środowiska poprzez ochronę różnorodności biologicznej, w tym obszarowych form ochrony przyrody, poprawę jakości i ochronę czystości wód
Modernizacja i rozbudowa oczyszczalni i systemów kanalizacyjnych, a także ochrona powietrza (likwidacja źródeł emisji zanieczyszczeń lub zmniejszenie ich oddziaływania)
Ochrona i zrównoważone użytkowanie gleb oraz przywracanie gleb zdegradowanych do stanu właściwego poprzez ich remediację i rekultywację
15.3.b Grunty zrekultywowane i zagospodarowane w stosunku do powierzchni gruntów zdewastowanych i zdegradowanych
15.3.c Udział gruntów zdewastowanych i zdegradowanych wymagających rekultywacji w powierzchni ogółem
Zwiększenie skuteczności państwa i instytucji służących wzrostowi oraz włączeniu społecznemu i gospodarczemu
Poprawa jakości stanowionego prawa i jego stosowania
Zintegrowanie zarządzanie bezpieczeństwem narodowym, w tym kierowanie obroną państwa oraz budowanie zdolności adaptacyjnych
Większe wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w zarządzaniu państwem i komunikacji z obywatelami (w tym z przedsiębiorcami)
Lepsze gospodarowanie środkami publicznymi, w tym efektywne wykorzystanie środków z UE
Podniesienie odporności państwa na zagrożenia poprzez tworzenie systemu obrony powszechnej
Podniesienie poziomu odporności na cyberzagrożenia oraz zwiększenie poziomu ochrony informacji w państwie, a także promowanie wiedzy i dobrych praktyk umożliwiających obywatelom lepszą ochronę ich informacji
16.7.b Odsetek respondentów korzystających z internetu sprawdzających prawdziwość informacji lub treści znalezionych w serwisach informacyjnych lub mediach społecznościowych (w ciągu ostatnich trzech miesięcy)
Wspieranie rozwoju krajów partnerskich "Polskiej pomocy", a w szczególności krajów priorytetowych (Białoruś, Etiopia, Gruzja, Kenia, Liban, Mołdawia, Palestyna, Senegal, Tanzania i Ukraina)
Wspieranie rozwoju w obszarach tematycznie priorytetowych ze szczególnym uwzględnieniem założeń następujących celów zrównoważonego rozwoju: 16. Pokój, sprawiedliwość i silne instytucje, 4. Dobra jakość edukacji, 8. Wzrost gospodarczy i godna praca, 10. Mniej nierówności, 3. Dobre zdrowie i jakość życia, 6. Czysta woda i warunki sanitarne, 11. Zrównoważone miasta i społeczności oraz 13. Działania w dziedzinie klimatu
Promowanie uwzględniania kwestii związanych z równością szans oraz ochroną klimatu we wszystkich działaniach "Polskiej pomocy"
Zwiększenie mobilizacji krajowych środków państw rozwijających się poprzez wsparcie techniczne i merytoryczne tych państw w poprawie ściągalności podatków
Wzmocnienie globalnego partnerstwa na rzecz zrównoważonego rozwoju w zakresie dzielenia się wiedzą i technologią w zakresie podatków w celu wsparcia w realizacji SDGs
Wdrożenie skutecznych metod zwalczania przestępczości gospodarczej oraz jej prewencji w państwach, będących zarazem beneficjentami projektów pomocowych
Zwiększanie spójności polityk na rzecz zrównoważonego rozwoju