FAQ – pytania i odpowiedzi do platformy SDG

1. Czym jest zestaw wskaźników monitorujących cele globalne?

Zestaw wskaźników monitorujących cele globalne został opracowany przez Organizację Narodów Zjednoczonych i ma umożliwiać ocenę postępów w realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju (Sustainable Development Goals – SDGs) Agendy 2030. Dzięki jednolitemu zestawowi mierników możliwe jest nie tylko dokonanie porównań między poszczególnymi krajami i regionami, ale również prezentowanie zmian w skali całego świata.

2. Czym jest zestaw wskaźników monitorujących priorytety krajowe?

Zestaw wskaźników monitorujących priorytety krajowe został zbudowany w celu monitorowania priorytetów zrównoważonego rozwoju Polski, ustalonych na szczeblu ministerialnym i zdefiniowanych w Raporcie pn. „Realizacja Celów Zrównoważonego Rozwoju w Polsce. Raport 2018”. Jego podstawę stanowią mierniki monitorujące najważniejszy obecnie w Polsce dokument strategiczny – Strategię na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju. Zgodnie z założeniami Agendy 2030, kraje-sygnatariusze są zachęcane do ustalania własnych priorytetów zrównoważonego rozwoju, uwzględniających krajowe uwarunkowania oraz specyfikę i pomiaru ich wdrażania za pomocą własnych zestawów wskaźników.

3. Co oznaczają poszczególne statusy: Statystyki opublikowane, Statystyki w przygotowaniu oraz Analiza źródeł?

Statystyki opublikowane – to wskaźniki dostępne dla Polski.

Statystyki w przygotowaniu – to wskaźniki, dla których źródło danych zostało zidentyfikowane, a obecnie działania skupiają się na skompletowaniu odpowiednich danych i metadanych. Po zakończeniu prac zebrane informacje zostaną włączone do zasobów platformy.

Analiza źródeł – to wskaźniki, dla których proces poszukiwania źródła danych nie został jeszcze zakończony.

4. Dlaczego nie dla wszystkich wskaźników monitorujących cele globalne dostępne są dane dla Polski?

Nie wszystkie wskaźniki zaproponowane przez ONZ w celu monitorowania wdrażania Agendy 2030 mają w pełni wypracowaną, międzynarodowo uzgodnioną metodologię, w oparciu o którą można by dokonać wyliczenia wskaźników. Prace w tym obszarze prowadzone są przez wyspecjalizowane organizacje międzynarodowe. Dopiero po ich zakończeniu krajowe instytucje statystyczne mogą rozpocząć proces poszukiwania źródeł danych dla tych wskaźników. Ponadto w niektórych przypadkach statystyka publiczna rezygnuje z prezentowania danych dla wskaźników z listy ONZ, mimo że mają one ustaloną metodologię. Dzieje się tak np. wtedy, gdy dany wskaźnik uznawany jest za nieadekwatny do monitorowania zrównoważonego rozwoju w kontekście Polski. Przykładem może być wskaźnik „Współczynnik umieralności z powodu braku bezpiecznego zaopatrzenia w wodę, urządzenia sanitarne i higieny” odnoszący się do zjawiska niewystępującego w naszym kraju.

5. Czy wskaźniki, których obecnie nie ma w bazie, będą w niej prezentowane w przyszłości?

Statystyka publiczna dąży do tego, by zapewnione zostały dane dla wszystkich wskaźników z listy globalnej, które mają ustaloną metodologię i które są adekwatne w kontekście monitorowania sytuacji w Polsce. Prowadzona jest w tym zakresie współpraca z innymi instytucjami publicznymi. W przypadku, gdy odnalezione zostaje odpowiednie źródło danych, następuje naliczenie wartości wskaźnika i aktualizacja zasobów platformy (dany wskaźnik zostaje zaprezentowany ze statusem „Statystyki opublikowane”).

6. Dlaczego mogą występować różnice między wartościami dla Polski dla wskaźników globalnych prezentowanymi na platformie i w bazie ONZ?

Dla większości wskaźników prezentowanych w globalnej bazie ONZ źródło danych stanowią statystyki krajowe. W przypadku niektórych mierników odpowiednie organizacje międzynarodowe tworzą dane szacunkowe lub też dokonują przeliczeń wartości wskaźników pozyskiwanych od poszczególnych krajów, tak by zapewnić ich porównywalność międzynarodową. Posługują się w tym celu własną metodologią. W sytuacji gdy w bazie globalnej prezentowane są wartości, na których organizacje międzynarodowe dokonały dodatkowych przeliczeń, możliwe jest występowanie różnic pomiędzy nimi a danymi publikowanymi na krajowej platformie SDG.

7. Dlaczego niektóre wskaźniki monitorujące cele globalne oznaczone są jako zastępcze?

Wskaźniki zastępcze (tzw. Proxy indicators) są miernikami, które zaproponowano w sytuacji braku dostępności danych dla Polski dla oryginalnego wskaźnika z listy ONZ. Wskaźniki zastępcze odnoszą się do tego samego celu i zadania, co wskaźnik zasadniczy, i są tak dobierane, by były mu możliwie najbliższe pod względem zakresu znaczeniowego. Różnice mogą wynikać np. z faktu, że dany wskaźnik zastępczy nie obejmuje wszystkich składowych wskaźnika oryginalnego lub odnosi się do innego przedziału wiekowego. Prezentowanie wskaźników zastępczych przez poszczególne kraje w przypadku braku dostępności wskaźników oryginalnych jest podejściem zgodnym z zapisami dokumentu Agendy 2030.

8. Dlaczego niektóre wskaźniki monitorujące cele globalne przyjmują jedynie wartości 0 lub 1?

Taka sytuacja ma miejsce w przypadku, gdy wskaźnik z listy globalnej ma charakter niestatystyczny i określa np. stopień wdrożenia danej regulacji prawnej czy strategii lub rozpowszechnienie pewnego typu instytucji w skali całego świata. Na poziomie krajowym takie wskaźniki prezentowane są zero-jedynkowo. Przyjmują wartość 1, jeżeli określone zdarzenie wystąpiło (np. dany kraj wdrożył regulację prawną), a 0, jeżeli nie wystąpiło (dany kraj nie wdrożył regulacji prawnej).

9. Jakie typy wykresów są dostępne na platformie? Od czego zależy dobór wykresu dla wskaźnika?

Na platformie SDG dane w formie graficznej prezentowane są za pomocą wykresów liniowych oraz punktowych. W większości przypadków do wizualizacji wartości wskaźników wykorzystywane są wykresy linowe. Taka forma prezentacji jest wskazana, gdy przedstawiane są zmiany wartości w czasie. Dla niektórych wskaźników, z uwagi na uwarunkowania metodologiczne (np. gdy połączenie wartości dla poszczególnych lat byłoby błędne), zastosowano wykresy punktowe. Takie wykresy wykorzystano również w przypadku mierników, które pochodzą z badań prowadzonych co 2 lata lub rzadziej.